جمال الدين محمد الخوانساري
323
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
6211 عند تحقّق الاخلاص تستنير البصائر . نزد ثابت شدن اخلاص روشن مىگردد پنهانيها يعنى اخلاص با حق تعالى هر گاه از براي كسى ثابت وراسخ گردد بينائى ودريافت أو روشن گردد وادراك وفطنت أو تند وافروخته شود . 6212 عند الشّدائد تذهب الأحقاد . نزد سختيها مىرود كينهها ، باعتبار اين كه مردم همه در غم واندوه آن سختيها باشند ودر فكر چارهء دفع آنها ومجال آن ندارند كه بحال ديگرى بپردازند ، وديگر اين كه أكثر كينهها از رشكها وحسدها ناشى شود وآنها در وقتي است كه بعضي در نعمت وفراخى باشند وبعضي نباشند ، وهر گاه سختى عامّ باشد چندان رشك وحسدى نباشد . 6213 عند تظاهر النّعم يكثر الحسّاد . نزد تظاهر نعمتها بسيار مىشود حسودان ، مراد به « تظاهر نعمتها » از پى يكديگر در آمدن آنهاست كه گويا پشت بر پشت يكديگر دارند ويارى هم ميكنند ومراد اينست كه : نزد تظاهر نعمتها بر كسى حسودان أو بسيار شود پس بايد كه خود را از شرّ ايشان بدعا وتصدّق ومانند آنها نگاهدارد ، وممكن است كه مراد اين باشد كه در زماني كه فراخى باشد ونعمتها پى در پى رسد حسودان بسيار شوند باعتبار اين كه حسد برند بر جمعى كه مخصوص گردند بنعمتي ، بخلاف زماني كه مردم در تنگى باشند وسختى عامّ باشد چه در آن حسود كم باشد چنانكه در شرح فقرهء سابق مذكور شد . 6214 عند زوال القدرة يتبيّن الصّديق من العدوّ . نزد زايل شدن توانگرى ظاهر مىشود دوست از دشمن يعنى توانگر تا توانگرى أو زايل نشود دوست ودشمن أو ظاهر نگردد ، زيرا كه در وقت توانگرى دشمنان هم اظهار دوستى ميكنند ، وممكن است كه قدرت يا قدر بنا بر اختلاف نسخهها بمعنى توانگرى نباشد بلكه بمعنى توانائى باشد ومراد اين باشد كه : تا كسى توانائى دارد